Bạn có bao giờ tự hỏi tại sao có người chẳng bao giờ mơ nhưng có người hễ nằm xuống là ngủ mơ triền miên. Cơ chế của giấc mơ là gì? Có đúng là giấc mơ thường mang điềm báo về một chuyện sắp xảy trong tương lai hoặc một gợi ý gì đó cho chúng ta?
- Ngủ mơ
Ngủ mơ là hiện tượng tâm tưởng con người trải qua các hình ảnh, âm thanh nghĩ đến và nhiều dạng cảm xúc mãnh liệt trong khi ngủ. Hiện tượng mơ được ghi nhận xảy ra không chỉ ở người mà phần nhiều các loài chim và động vật có vú. Giấc mơ được chia thành 2 dạng: giấc mơ thông thường và giấc mơ minh mẫn (lucid dream).
Ở giấc mơ thông thường, người ngủ mơ thường không điều khiển được nội dung giấc mơ và cũng không nhận thức bản thân đang mơ. Chúng ta không nhớ được rõ mình đã mơ, cụ thể 95% nội dung giấc mơ sẽ bị quên lãng sau 5 phút thức dậy. Đối với giấc mơ sáng suốt, người ngủ mơ thường ý thức được họ đang mơ và có thể điều khiển được nội dung giấc mơ của họ theo ý muốn. Bình thường, họ sẽ nhớ được 100% nội dung giấc mơ sau lúc thức dậy.
Chúng ta cần biết về chu kỳ của giấc ngủ. Chúng ta không chỉ đơn giản là đặt lưng xuống và ngủ một mạch tới sáng, thay vào đấy, cơ thể trải qua nhiều thay đổi phức tạp lúc ngủ. Chu kỳ giấc gồm 4 giai đoạn: ru ngủ, ngủ nông, ngủ sâu và ngủ REM (giai đoạn chuyển động mắt nhanh). Thời lượng cho một chu kỳ giấc ngủ là 90 phút. Trong một đêm dài từ 7-8 tiếng, trung bình một người sẽ trải qua 4-6 chu kỳ giấc ngủ.
Giai đoạn ru ngủ: thân thể mơ màng đi vào giấc ngủ, trung bình một người dành 5% thời lượng giấc ngủ mỗi đêm cho giai đoạn này. Giai đoạn này người ngủ thường thuận tiện bị đánh thức bởi những yếu tố ngoại tác như tiếng ồn, ánh sáng. Quá trình ngủ nông: Người ngủ rơi vào hiện trạng thư giãn hơn, giấc ngủ sâu hơn và khó bị đánh thức bởi những yếu tố ngoại tác. Một người thông thường sẽ dành khoảng 45- 55% thời lượng giấc ngủ cho giai đoạn này.
Giai đoạn ngủ sâu: khi đã tới giai đoạn này, việc thức giấc sẽ khó khăn hơn nhiều, người ngủ khó bị tác động tỉnh giấc bởi các nhân tố ngoại tác. Các sóng não delta khởi đầu xuất hiện. Đây là công đoạn quan yếu của giấc ngủ lúc thân thể khởi đầu gửi tín hiệu để sửa sang những mô thương tổn trong cơ thể và tăng cường hệ miễn nhiễm, đồng thời giúp bộ não củng cố những thông tin đã học được lúc thức. Quá trình này chiếm khoảng 15%- 20% tổng thời lượng ngủ mỗi đêm.
Giai đoạn REM: Đây là công đoạn não tăng hoạt động và cơ bắp hoàn toàn được thư giãn. Giai đoạn này có vai trò quan yếu trong việc xử lý thông tin, phát triển các kỹ năng cảm xúc và sáng tạo cho con người. REM chiếm 20% tổng thời lượng giấc ngủ mỗi đêm. Hiện tượng ngủ mơ xuất hiện trong công đoạn REM (chuyển động mắt nhanh). Sở dĩ giấc mơ xảy trong quá trình REM vì đây là công đoạn não bộ hoạt động mạnh nhất, có thể kích hoạt những giấc mơ trong tâm trí người ngủ.
Giấc mơ tái hiện những mong muốn và khát khao mà con người không có được trong đời sống thực, thỉnh thoảng giấc mơ chỉ là tín hiệu đột nhiên từ não và cơ thể nên nó chẳng có ý nghĩa. Nhiều người tin rằng giấc mơ còn là thông điệp mà các Đấng Bề Trên muốn gửi tới, nếu biết cách giải đoán thì điềm báo sẽ linh ứng.
Cho tới hiện tại, phạm trù ngủ mơ vẫn còn nhiều điều bí mật chưa thể giảng giải và là đề tài hấp dẫn thu hút nhiều sự chú ý của giới khoa học. Có thể nói rằng mỗi người sẽ có một bộ não khác nhau, tình cảnh sống khác nhau, những mối quan hệ, phương pháp sinh hoạt và thời gian ngủ khác nhau. Tất cả sự khác biệt này sẽ tạo ra các giấc mơ khác nhau bao gồm cả giấc mơ tâm linh, giấc mộng nhằm truyền tải những suy nghĩ sâu thẳm trong tâm khảm hoặc đơn giản chẳng có ý nghĩa gì.
- Vai trò của giấc mơ
Trị liệu tâm lý tự nhiên: thỉnh thoảng giấc mơ còn có ý nghĩa phản ảnh những xúc cảm sâu kín trong tâm tưởng con người. Việc giải mã những thông điệp xung quanh giấc mơ có thể trở thành cách điều trị tâm lý tự nhiên giúp tháo bỏ những uẩn khúc trong cuộc sống và cân bằng cảm xúc hơn.
Cảm hứng sáng tạo: Từ cổ chí kim, có hàng nghìn câu chuyện ghi nhận vai trò của giấc mơ trong địa hạt nghệ thuật sáng tạo khái quát. Nhiều nhà văn, nghệ sĩ lỗi lạc nhất mọi thời đại đã kể lại rằng giấc mơ là nguồn cảm hứng giúp họ tìm ra các ý tưởng cho công trình sáng tạo của mình. Chẳng riêng gì nghệ thuật, cũng có trường hợp các nhà kỹ thuật tìm thấy lời giải cho các công trình khoa học trong giấc mơ của mình. Một trường hợp nổi danh nhất là nhà hóa học Mendeleev hoàn thành được công trình bảng tuần hoàn hóa học trước tiên vào năm 1869 nhờ việc trông thấy chúng trong giấc mơ của mình.
Xếp đặt lại bộ nhớ: Có kém chất lượng thuyết cho rằng giấc mơ sẽ giúp bộ não lưu trữ bố trí lại bộ nhớ để loại bỏ các ký ức dư thừa cũng như các nghĩ suy cảm xúc rối loạn. Giấc mơ đồng thời còn giúp ngăn chặn các ảnh hưởng tiêu cực gây chướng ngại cho trí nhớ trong quá trình học tập làm việc. Nhiều thí nghiệm cho thấy khi một người vừa tiếp thụ thông tin mới và sau đấy đi ngủ, sau khi thức giấc, họ sẽ ghi nhớ thông tin đó lâu hơn so với việc phấn đấu ghi nhớ thông tin ấy mà chưa đi ngủ. Về mặt sinh lý, giấc mơ được ghi nhận có vai trò tương trợ trong việc điều hòa huyết áp, ổn định giai đoạn chuyển hóa thức ăn và nhiều ích lợi sức khỏe khác. Nhìn chung, vai trò của giấc mơ đến tâm sinh lý con người vẫn là một đề tài kỹ thuật đang được nghiên cứu.
>>> Tham khảo thêm: